Saturday, 23 March 2024

राजकीय आणि आर्थिक साक्षरतेची गरज

 भारताला साध्या साक्षरतेपेक्षा राजकीय आणि आर्थिक साक्षरतेची गरज आहे कारण:

 1)माहितीपूर्ण नागरिकत्व: राजकीय साक्षरता व्यक्तींना लोकशाही समाजात माहितीपूर्ण निर्णय घेण्यास सक्षम करते, त्यांना धोरणे, निवडणुका आणि सरकारी कामकाज समजून घेण्यास मदत करते.

2)आर्थिक जागरूकता: वाढत्या गुंतागुंतीच्या आर्थिक वातावरणात वैयक्तिक वित्त व्यवस्थापित करण्यासाठी, सुज्ञ गुंतवणूक करण्यासाठी आणि आर्थिक अडचणी टाळण्यासाठी वित्तीय साक्षरता महत्त्वपूर्ण आहे.

 3)गरीबी निर्मूलन: आर्थिक साक्षरता लोकांना आर्थिक सेवांमध्ये प्रवेश करण्यास, बचत करण्यास आणि उत्पन्न वाढवणाऱ्या क्रियाकलापांमध्ये गुंतवणूक करण्यास सक्षम करून गरिबीतून बाहेर काढण्यास मदत करू शकते.

3)भ्रष्टाचार कमी करणे: राजकीय साक्षरता पारदर्शकता आणि जबाबदारी वाढवते, भ्रष्टाचार कमी करते आणि प्रशासन सुधारते.

 4)जागतिक स्पर्धात्मकता: जागतिकीकृत जगात, आर्थिक वाढ आणि स्पर्धात्मकतेसाठी राजकीय आणि आर्थिक साक्षरता आवश्यक आहे.

5) मूलभूत साक्षरतेबरोबरच राजकीय आणि आर्थिक साक्षरता सुनिश्चित केल्यास अधिक माहितीपूर्ण, आर्थिकदृष्ट्या समृद्ध आणि सामाजिकदृष्ट्या न्याय्य भारत होऊ शकतो.

Friday, 22 March 2024

आर्थिक साक्षरता


 आर्थिक साक्षरतेची संकल्पना प्राचीन काळापासूनची आहे, बॅबिलोनियन सारख्या सभ्यता आर्थिक व्यवहार रेकॉर्ड करण्यासाठी मातीच्या गोळ्या वापरतात. आधुनिक युगात, आर्थिक साक्षरतेला 20 व्या शतकात महत्त्व प्राप्त झाले कारण अर्थव्यवस्था अधिक गुंतागुंतीची झाली. 1929 च्या शेअर बाजारातील क्रॅश आणि त्यानंतरच्या महामंदीने आर्थिक बाबी चांगल्या प्रकारे समजून घेण्याची गरज अधोरेखित केली.



20 व्या शतकाच्या उत्तरार्धात आर्थिक साक्षरतेला चालना देण्याच्या प्रयत्नांचा विस्तार झाला. यूएस सरकारने वैयक्तिक वित्त शिक्षणावर लक्ष केंद्रित करून 1972 मध्ये नॅशनल एन्डॉमेंट फॉर फायनान्शियल एज्युकेशन (NEFE) ची स्थापना केली. 21 व्या शतकात, आर्थिक साक्षरता कार्यक्रमांना जागतिक स्तरावर गती मिळाली आहे, कारण शाळा, सरकार आणि संस्था लोकांना माहितीपूर्ण आर्थिक निर्णय घेण्यास मदत करण्याचे महत्त्व ओळखतात. ऑनलाइन संसाधने आणि मोबाइल अॅपने देखील यात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली आहे.

आर्थिक साक्षरतेचा अर्थ-

आर्थिक साक्षरता म्हणजे एखाद्याच्या जीवनातील विविध आर्थिक पैलू समजून घेण्याची आणि व्यवस्थापित करण्याची क्षमता. यात अर्थसंकल्प, बचत, गुंतवणूक, कर्ज व्यवस्थापित करणे आणि व्याजदर, चलनवाढ आणि जोखीम यासारख्या संकल्पना समजून घेणे यासारखे माहितीपूर्ण आर्थिक निर्णय घेण्यासाठी ज्ञान आणि कौशल्ये असणे समाविष्ट आहे. आर्थिकदृष्ट्या साक्षर व्यक्ती त्यांच्या आर्थिक कल्याणासाठी आणि दीर्घकालीन उद्दिष्टांमध्ये योगदान देणारी सुप्रसिद्ध निवड करू शकते.

Thursday, 21 March 2024

१०वी पेपरमधील संदिग्ध प्रश्नाच्या दोन्ही उत्तरांना गुण मिळणार .


  इ.१०वीच्या विज्ञान भाग-१ विषयाच्या बोर्डाच्या पेपरमधील संदिग्ध प्रश्नाच्या दोन्ही उत्तरांना गुण मिळणार .

 मार्च २०२४ मध्ये आयोजित करण्यात आलेल्या माध्यमिक शालान्त प्रमाणपत्र (इ.१०वी) परीक्षेच्या दि. १८ मार्च २०२४ रोजीच्या इ.१०वी विज्ञान भाग १ या विषयाच्या प्रश्नपत्रिकेतील प्रश्न १(वी)

मधील । कमांकाच्या 'सर्वात लहान आकाराच्या अणूचे नाव लिहा' या प्रश्नाच्या उत्तराबाबत विद्यार्थी व पालक यांच्या मनात संदिग्धता निर्माण झाली आहे. या आशयाचे कपिल हरिश्चंद्र पाटील, यांचे संदर्भीय पत्र या कार्यालयास प्राप्त झाले आहे. पाठ्यपुस्तकानुसार सदर प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'हेलियम' हे आहे. तर काही संदर्भपुस्तकांमध्ये याचे उत्तर 'हायड्रोजन' असल्याचे दिसून येत आहे. त्यामुळे विद्यार्थी व पालकांमध्ये संभ्रमाची स्थिती निर्माण झाली आहे.त्याअनुषंगाने पुणे विभागीय मंडळाने संबंधित विषयाच्या विषयतज्ज्ञांचे अभिप्राय घेतले असून त्यांनी दिलेल्या अहवालानुसार वरील दोन्ही भिन्न उत्तरांचा विचार करता व विद्यार्थी हिताच्या दृष्टीने उपरोक्त प्रश्नाचे उत्तर 'हेलियम' किंवा 'हायड्रोजन' लिहिले असल्यास ते ग्राहय धरून गुणदान करावे. असा निर्णय घेण्यात आला आहे. त्यानुसार संबंधित विषयाचे सर्व नियामक व परीक्षक यांना उत्तरपत्रिका तपासणीसंदर्भात सूचना देण्यात आल्या आहेत.

शिक्षक, सरकारी कर्मचाऱ्याचा मुलगा,मुलगी ओबीसी आरक्षणाचा लाभ घेऊ शकतो.

 देशात ‘मंडल आयोग’ लागू झाल्यानंतर सर्वोच्च न्यायालयाने ‘नॉन-क्रिमिलेअर’ लागू करण्याचा निर्णय घेतला. यासाठी ‘डीओपीटी’ने ओबीसींमधील सधन व्यक्...